Nowosądecki Projekt Edukacji Astronomicznej

Autor programu: dr hab. Jan Amos Jelinek, prof. APS

Cel i problematyka:

Głównym założeniem inicjatywy o nazwie Nowosądecki Projekt Edukacji Astronomicznej (NPEA) jest podniesienie poziomu kształcenia astronomicznego wśród dzieci, ponieważ edukacja astronomiczna (EA), ze względu na trudny, abstrakcyjny charakter pojęć jest mocno ograniczona. Na poziomie przedszkola i w klasach I-III sprowadza się ją do wybranych haseł, np. Ziemia w kosmosie, planety Układu Słonecznego i postać Mikołaja Kopernika. Na tej podstawie dzieci nie mogą zbudować w swoim umyśle reprezentacji obrazu wszechświata, umieć wyjaśniać podstawowe zjawiska astronomiczne. W dotychczasowych badaniach ustalono jak dzieci rozumieją podstawowe pojęcia astronomiczne oraz jak uczono je do tej pory. (por. Jelinek J.A. (2020) Dziecięca astronomia. Intuicje i zarysy pojęć astronomicznych: mity, wyniki badań i wnioski pedagogiczne, Warszawa, Jelinek J.A. (2022), Drogi i bezdroża kształtowania wiedzy astronomicznej u dzieci od czasów Jana Amosa Komeńskiego, Warszawa)., Autor programu J. A. Jelinek przeprowadził cykl zajęć w Akademickiej Szkole Podstawowej w Nowym Sączu, w klasach I – IV (łącznie 4 klasy). Równolegle do realizowanego programu edukacyjnego prowadzono badania eksperymentalne, których celem było ustalenie przyrostu dziecięcej wiedzy. Dowiedziono, że wszyscy uczniowie i uczennice przyjęli i potrafili wykorzystywać pojęcie kulistości Ziemi, wykazywali się zainteresowaniem kosmosem oraz intencjonalnie poszukiwali w mediach treści dotyczących kosmosu. Ustalenia badawcze prowadzą do wniosku, że przechodzenie dzieci z  etapu potocznych i intuicyjnych przekonań wstępnych do naukowych jest procesem długotrwałym i wymaga odpowiednich doświadczeń, jakie muszą zgromadzić. Opracowany program edukacji astronomicznej nastawiony jest na organizowanie sytuacji, które będą wspierać dzieci w konstruowaniu pojęć zbliżonych do naukowych. Zarekomendowano metody prowadzenia regularnych obserwacji astronomicznych oraz wykorzystanie multimedialnych środków dydaktycznych, pozwalających przybliżyć dzieciom obraz przestrzeni kosmicznej, skalę wielkości i odległości obiektów kosmicznych oraz przebieg zjawisk w przestrzeni kosmicznej.

Inspiracje i kontynuacja inicjatywy badawczo-wdrożeniowej: W trakcie realizacji inicjatywy organizator (Fundacja Newag), nauczyciele i rodzice dostrzegli potrzebę kontynuowania programu edukacji astronomicznej. Podjęto decyzję o przedłużeniu realizacji inicjatywy o kolejny rok, zaangażowaćno lokalnego astrofotografa, aby zwiększyć ilość zajęć i rozszerzyć dziecięcą wiedzę o możliwość fotografowania kosmosu. Fundacja nawiązała także współpracę z Europejskim Uniwersytetem Kosmicznym i zaproszono znane osoby z obszaru astronomii, m.in. prof. dr hab. Tadeusza Uhla dyrektora Centrum Technologii Kosmicznych AGH.

Osoby, instytucje i organizacje zaangażowane w proces powstawania inicjatywy

·         Zbigniew Konieczek, prezes zarządu spółki Newag S.A. – inicjator pomysłu;

• Fundacja Newag, Joanna Fryzowicz, prezes Fundacji – organizator i sponsor;
• Akademicka Szkoła Podstawowa im. Króla Bolesława Chrobrego w Nowym Sączu – partner projektu;
• Dr hab. Jan Amos Jelinek prof. APS,– autor programu edukacji astronomicznej, realizator zajęć z dziećmi, odpowiedzialny merytorycznie i metodyczne za przebieg innowacji.

Więcej szczegółów o projekcie na stronie: https://dzieciecafizyka.pl/npea/